Bedaquiline (Nieuw middel) (MFM 2016;6(3):46-8)
De ontwikkeling van geneesmiddelresistentie is een grote bedreiging voor de behandeling van tuberculose. De WHO schat dat wereldwijd per jaar een half miljoen gevallen van multiresistente tuberculose optreden. De huidige behandelcombinaties zijn niet bevredigend. De behandelduur is vaak lang, de middelen zijn toxisch en in toenemende mate minder effectief vanwege de resistentievorming.
De behandeling van tuberculose duurt in de regel zes maanden en het genezingspercentage is ruim 90% bij een goede therapietrouw. De belangrijkste eerstelijns geneesmiddelen voor de behandeling van tuberculose zijn isoniazide en rifampicine. De belangrijkste groepen tweedelijns geneesmiddelen zijn (systemische) aminoglycosiden en fluorchinolonen. Deze middelen worden toegevoegd aan een combinatiebehandeling van ongeveer drie tot vier tuberculosemiddelen (achtergrondbehandeling).
In geval van resistentie voor isoniazide en rifampicine spreekt men van multiresistente tuberculose (MDR-tuberculose). Bij pre-extensief resistente tuberculose (pre-XDR-tuberculose) is er resistentie voor aminoglycosiden en fluorchinolonen. Van extensief resistente tuberculose (XDR-tuberculose) wordt gesproken als er resistentie is voor zowel isoniazide, rifampicine, aminoglycosiden als fluorchinolonnen. Bedaquiline is een diarylquinoline en heeft een bactericide werking tegen Mycobacterium tuberculosis. Het remt het mycobacterieel adenosine 5-trifosfaat synthase (ATP). Bedaquiline werkt ook bacteriostatisch tegen veel niet tuberculeuze mycobacteriŽn. De metabolisering in de lever gebeurt door cytochroom P450 type 3A4 (CYP3A4) en leidt onder andere tot een minder actieve metaboliet (N-monodesmethylbedaquiline). Bedaquiline is geregistreerd voor MDR-tuberculose. Bedaquiline is niet geregistreerd voor de behandeling van pre-XDR-tuberculose. Bij patiŽnten met deze vorm van resistente tuberculose is bedaquiline onvoldoende onderzocht.
De bijwerkingen met een frequentie van > 10% zijn misselijkheid, braken, hoofdpijn, duizeligheid en artralgie. De bijwerkingen verlenging van het QTc-interval, diarree, stijging van de transaminasewaarde en spierpijn kwamen voor bij 1-10% van de gebruikers.
Bedaquiline is versneld geregistreerd, vanwege serieuze dreigingen veroorzaakt door MDR-tuberculose, zodat voor patiŽnten met MDR-tuberculose een alternatief beschikbaar is, mits voldaan is aan de voorwaarden. Er zijn echter nog een aantal onzekerheden ten aanzien van de bijwerkingen, zoals QTc-verlenging, remming van de leverfunctie en mortaliteit. Het interactiepatroon is nog niet geheel opgehelderd. Ondertussen wordt het geneesmiddel alleen toegediend onder directe supervisie van behandelaren die ervaring hebben met de behandeling van MDR-tuberculose.
« Terug | Printen